ABD Hazine Bakanlığı bünyesindeki Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından, İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimi, teslimi ve satışına ilişkin yaptırım mevzuatı kapsamında yasaklanan bazı işlemlere 21 Ağustos 2026 tarihine kadar izin verilmesini düzenleyen Genel Lisans X’i yayınlandı.
Genel Lisans X ham petrol ve İran menşeli petrokimya ürünlerinin üretimi, satışı, teslimi veya boşaltılması işlemleriyle olağan şekilde bağlantılı ve bunlar için gerekli nitelikteki işlemlere sınırlı bir süre için izin verileceğini ortaya koymaktadır. Genel Lisans X’te atıf yapılan yaptırım rejimleri kapsamında bloke edilmiş gemileri içeren işlemler de bu istisnai iznin kapsamı dahilindedir.
Bu kapsamda söz konusu işlemler 21 Ağustos 2026 saat 00:01’e (EDT) dek gerçekleştirilebilecektir.
“Olağan Şekilde Bağlantılı ve Gerekli” Nitelikteki İşlemler
Genel Lisans X ile izin verilen nitelikteki işlemler arasında, ham petrolü, petrokimya ürünlerini veya petrol ürünlerini taşıyan gemilerin güvenli şekilde limana yanaşması ve demirlemesine ilişkin işlemler; bu tür gemilerin mürettebatının sağlık ve güvenliğinin korunmasına dair işlemler; söz konusu gemilere veya depolanan bu ham petrol, petrokimya ürünleri ya da petrol ürünlerine ilişkin acil onarımlar ile çevresel etkiyi azaltma veya çevreyi koruma faaliyetler ve ayrıca gemi işletmeciliği, mürettebat temini, yakıt ikmali, kılavuzluk, tescil, bayraklandırma, sigorta, klaslandırma ve kurtarma gibi hizmetler yer almaktadır.
Bu istisna, İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretim zincirinde yer alan ve yaptırım listelerinde yer alan kişi veya kuruluşlar tarafından üretilmiş ürünler dahil olmak üzere, belirli şartlar altında kapsam dahilinde değerlendirilebilecek işlemleri de içermektedir. Ancak bu durum, yaptırım kapsamındaki tüm kişi ve kuruluşlarla sınırsız işlem yapılabileceği anlamına gelmemektedir; işlemler her hâlükârda ilgili yaptırım rejimleri ve diğer geçerli düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Bu genel lisans kapsamında yetkilendirilen işlemler, bu genel lisans tarafından yetkilendirilen satış, teslim veya boşaltma işlemlerinin olağan sonucu ve gerekli bir parçası olması halinde, İran kökenli ham petrol, petrokimya ürünleri ve petrol ürünlerinin Amerika Birleşik Devletleri’ne ithalatını da içermektedir.
Ödeme Yapısı
İzin verilen İran menşeli ham petrol, petrokimya ürünleri veya petrol ürünlerinin satın alınması karşılığında İran'a, İran Hükümeti'ne veya malvarlığı dondurulmuş herhangi bir kişiye ödenmesi gereken tutarlar, ABD doları cinsinden fonlar kullanılarak ödenebilecektir.
Açıkça Lisans Kapsamı Dışında Bırakılan İşlemler
Kuzey Kore, Küba veya Ukrayna'nın belirli bölgelerinde yerleşik ya da bu ülkelerin/bölgelerin hukukuna göre kurulmuş gerçek veya tüzel kişilerin taraf olduğu işlemler ile bu kişilerin sahip olduğu, kontrol ettiği veya bunlarla ortak girişim kurmuş kuruluşları ilgilendiren işlemler kapsam dışında tutulmuştur. Ayrıca, metinde açıkça belirtilen yaptırım programları dışında kalan herhangi bir yaptırım düzenlemesi veya kararname uyarınca yasaklanan işlemler de bu genel lisansın kapsamı dışında bırakılmıştır.
Genel Değerlendirme
Genel Lisans X, İran menşeli enerji/petrokimya ürünleri tedarik zincirinde (özellikle denizcilik, sigorta ve liman operasyonları gibi) normalde yaptırım riski taşıyan bazı işlemler için
dar kapsamlı ve koşullu bir muafiyet tanımaktadır. Bununla birlikte işlem bazında kriterlerin sağlanıp sağlanmadığını denetlemek üzere kapsam analizi ve taraf taraması yapılması önem arz edecektir.
Diğer yandan Genel Lisans X yalnızca OFAC tarafından tesis edilmiş bir istisna olduğundan Avrupa Birliği veya Birleşik Krallık yaptırım mevzuatı kapsamında herhangi bir muafiyet sağlamayacaktır. Bu nedenle Avrupa ve Birleşik Krallık'ta faaliyet gösteren kişiler ve kuruluşlar 2025 yılı sonlarında yeniden düzenlenen kendi yaptırım çerçevelerine uygun hareket ettiklerinden emin olmalıdırlar.
İlgili Lisans X dokümanına
buradan ulaşabilirsiniz.
Aslı Kınsız, Yönetici Avukat
Selen Akgün, Avukat