ABD Hazine Bakanlığı bünyesindeki Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 7 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla 21 Haziran 2026 tarihli Genel Lisans X'i iptal ederek yerini almak üzere Genel Lisans X1'i yayımladı. Genel Lisans X1, İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin üretimi, teslimi ve satışına yönelik yaptırım kapsamındaki işlemlerin “tasfiyesi ve sonlandırılması” amacıyla sınırlı bir geçiş süreci öngörmektedir.
Genel Lisans X'in İptali
Genel Lisans X ile izin verilen nitelikteki işlemler arasında, ham petrolü, petrokimya ürünlerini veya petrol ürünlerini taşıyan gemilerin güvenli şekilde limana yanaşması ve demirlemesine ilişkin işlemler; bu tür gemilerin mürettebatının sağlık ve güvenliğinin korunmasına dair işlemler; söz konusu gemilere veya depolanan bu ham petrol, petrokimya ürünleri ya da petrol ürünlerine ilişkin acil onarımlar ile çevresel etkiyi azaltma veya çevreyi koruma faaliyetler ve ayrıca gemi işletmeciliği, mürettebat temini, yakıt ikmali, kılavuzluk, tescil, bayraklandırma, sigorta, klaslandırma ve kurtarma gibi hizmetler yer almaktaydı.
Ancak Genel Lisans X1'in (a) fıkrası uyarınca, 21 Haziran 2026 tarihli Genel Lisans X, 7 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla geçerliliğini yitirmiş ve tüm hükümleriyle birlikte Genel Lisans X1 tarafından ilga edilmiştir. Bu tarihten itibaren yeni işlem yapılamayacaktır. 7 Temmuz 2026 ve sonrasında İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünleri kapsamında yeni satın alma veya yükleme işlemi gerçekleştirilemeyecektir.
Tasfiye Süreci
Genel Lisans X kapsamında daha önce yetkilendirilmiş işlemlerin olağan sonucu ve zorunlu bir parçası niteliğindeki tasfiye işlemlerine, 17 Temmuz 2026 saat 00:01'e (EDT) kadar izin verilmektedir.
Tasfiye kapsamında değerlendirilebilecek işlemler yalnızca mevcut yetkilendirmeyi tamamlayıcı nitelikte olmalıdır; Genel Lisans X1’in hiçbir koşulda yeni işlemler için bir yetkilendirme zemini oluşturmadığının altını çizmek gerekir.
Ayrıca, Genel Lisans X'ten farklı olarak, Genel Lisans X1 kapsamında bloke edilmiş kişilere yapılacak ödemelerin, ABD'de yerleşik bloke edilmiş, faiz işleyen bir hesaba yatırılması zorunlu kılınmıştır. Daha önce Genel Lisans X'te yer alan ve ABD doları cinsinden doğrudan ödemeye imkân tanıyan düzenleme kaldırılmıştır. Bu değişiklik özellikle denizcilik, ticaret finansmanı ve liman operasyonları gibi alanlarda faaliyet gösteren piyasa katılımcıları açısından ödeme mekanizması ve banka seçimi bakımından dikkat gerektirmektedir.
Açıkça Lisans Kapsamı Dışında Bırakılan İşlemler
Genel Lisans X1 Kuzey Kore, Küba veya Ukrayna'nın belirli bölgelerinde (E.O. 14065 kapsamındaki “Covered Regions” ve E.O. 13685 kapsamındaki Kırım bölgesi) yerleşik ya da bu ülkelerin/bölgelerin hukukuna göre kurulmuş gerçek veya tüzel kişilerin taraf olduğu işlemler ile bu kişilerin sahip olduğu, kontrol ettiği veya bunlarla ortak girişim kurmuş kuruluşları ilgilendiren işlemler ile metinde açıkça belirtilen yaptırım programları dışında kalan herhangi bir yaptırım düzenlemesi veya kararname uyarınca yasaklanan işlemlere izin verilmeyeceğini açıkça belirtmektedir.
Genel Değerlendirme
Genel Lisans X1, Genel Lisans X kapsamında daha önce başlatılmış ancak henüz tamamlanmamış işlemlerin düzenli biçimde kapatılması için son derece kısa ve katı bir geçiş penceresi (7–17 Temmuz 2026) öngörmektedir. Bu durum, söz konusu süreçlerde yer alan taraflarca aşağıdaki kritik noktaların ivedilikle değerlendirilmesini gerektirmektedir:
Geçiş takvimi: Tasfiye sürecine giren işlemlerin 17 Temmuz 2026 tarihine kadar kapatılması gerekmektedir. Bu tarihten sonra gerçekleştirilen işlemler yaptırım ihlali teşkil edecektir.
Yeni işlem yasağı: 7 Temmuz 2026 itibarıyla Genel Lisans X kapsamında herhangi bir yeni satın alma veya yükleme yapılamayacaktır.
Ödeme mekanizması: Bloke kişilere yapılacak ödemelerin ABD'deki bloke faizli hesaplara yönlendirilmesi zorunluluğu, ödeme zincirinin ve muhabir bankacılık ilişkilerinin yeniden yapılandırılmasını gerektirebilir.
İlgili Genel Lisans X1 dokümanına
buradan ulaşabilirsiniz.
Aslı Kınsız, Yönetici Avukat
Selen Akgün, Avukat